పూల ఘుమఘుమ

చిత్రం: శ్రీ ఆంజనేయం (2004)
సాహిత్యం: "సిరివెన్నెల" చేంబోలు సీతారామశాస్త్రి
సంగీతం: మణిశర్మ
నేపథ్యగానం: శ్రేయా ఘోషాల్

పూల ఘుమఘుమ చేరని ఓ మూల ఉంటే ఎలా
తేనె మధురిమ చేదని ఆ మూతిముడుపేంటలా
ప్రేమంటే పామని బెదరాలా ధీమాగా తిరగర మగరాయడా
భామంటే చూడని వ్రతమేలా పంతాలే చాలుర ప్రవరాఖ్యుడా
మారనే మారవా మారమే మానవా
మౌనివా మానువా తేల్చుకో మానవా

చెలితీగకి ఆధారమై బంధమై అల్లుకో
దరికొచ్చి అరవిచ్చి అరవిందమయ్యే అందమే అందుకో
మునిపంటితో నా పెదవిపై మల్లెలే తుంచుకో
నా వాలు జడ చుట్టుకొని మొగిలిరేక నడుము నడిపించుకో
వయసులో పరవశం చూపుగా చేసుకో
సొగసులో పరిమళం శ్వాసగా తీసుకో

ప్రతిముద్దుతో ఉదయించనీ కొత్త పున్నాగనై
జతలీలలో అలసి మత్తెక్కిపోనీ నిద్రగన్నేరునై
నీ గుండెపై ఒదిగుండనీ పొగడ పూదండనై
నీ కంటి కోనేట కొలువుండిపోనీ చెలిమి చెంగలువనై
మొజులే జాజులై పోయనీ హయిని
తాపమే తుమ్మెదై తీయనీ తేనెని

* * *

౧ మారనే మారవా మారమే మానవా మౌనివా మానువా తేల్చుకో మానవా...
౨ దరికొచ్చి అరవిచ్చి అరవిందమయ్యే...
౩ మత్తెక్కిపోనీ నిద్రగన్నేరునై...
౪ మోజులే జాజులై పోయనీ హాయిని, తాపమే తుమ్మెదై తీయనీ తేనెని -- భళా. తీయని తేనెని తీయనీ :)

శబ్దార్థాలంకారాల శోభ చక్కగా చేకూరి వినడానికి హాయిగా లేవూ ఈ పై పంక్తులు? శబ్దానికి ఎంత శక్తి ఉందో, పదాల పొందిక ఎంత ముఖ్యమో కాస్త రుచి చూపించే పాటలలో ఇదొకటి. గేయపు గతి (నడక) కూడా చక్కగా ఉంది. సీతారామశాస్త్రిగారూ అందుకోండి నా జోహార్లు.

దోస్తు బడా దోస్తు

నేను ఈ పాట సాహిత్యం ప్రత్యేకంగా పనిగట్టుకుని ఇలా లిఖించి ప్రచురించటానకి కారణం: ఇలా అనకూడదు కానీ, నాకు ఈ పాట ఒకరు వినిపించిన తర్వాత నాకు కలిగిన ఏవగింపు. అసలు తెలుగులో ఇంతకంటే మంచి సాహిత్యమే వ్రాయలేరా... ప్రాసకోసం పాకులాట తప్పితే పదాల పొందిక, అందమూ వ్రాసేవారికి ఎందుకు పట్టవు అన్న అనుమానం, బెంగ, బాధ. ఒక తమిళపాటకి అదే బాణీలో తెలుగులో పాట వ్రాయటం కష్టమే. కానీ, మరీ ఇలాగా? పాడేవాళ్ల సంగతి అటుంచితే బాణీ సమకూర్చిన ఇళైయరాజా-తనయుడికీ పాట వ్రాసిన వెన్నెలకంటివారికీ అస్సలు భాష విషయంలో కించిత్తైనా బాధ్యతగా వ్యవహరించాలన్న ఉచితానుచిత విచక్షణ ఉన్నట్టు అనిపించటం లేదు. మనసంతా కకావికలైపోయింది ఈ పాట విన్నతర్వాత. చెప్పదలచుకున్నది అదే బాణీకి ఇంకా అందంగా చెప్పవచ్చు అని నాకు బలంగా అనిపిస్తోంది. పరాయి భాషల్లోని పదాలు అరువు తెచ్చుకుని మరీ చెలామణీ చేయించడం తెలుగు వాళ్లకి మాత్రమే ఉన్న తెగులు అనుకున్నాను, దీని తమిళ మాతృక వినే వరకూ. హత విధీ.

దోస్తూ బడా దోస్తూ ... కట్టు ఇన్‌కమ్ శిస్తూ... ఉండు రోజూ పస్తూ... పడుతూ లేస్తూ... రామచంద్రప్రభో! ప్రాస లేకపోయినా పాటలు అందంగా వ్రాయవచ్చు అని ఈ వ్రాతగాళ్లకి ఎప్పటికి తెలిసివస్తుందో కదా! ఇంతే సంగతులు, చిత్తగించవలెను. కాదు కాదు, దీనికి ఇంకా తెలుగు ధారావాహికాల జీళ్లపాకంవంటి కొనసాగింపు ఉంది.

* * *

చిత్రం: సరోజ (2008)
వ్రాతగాడు: వెన్నెలకంటి రాజేశ్వరప్రసాద్
కూతగాళ్లు: హరిచరణ్, నవీన్, రాహుల్ నంబియార్
బాణీగాడు: యువన్ శంకర్ రాజా

దోస్తు బడా దోస్తు
దోస్తీ యమ ఫాస్టు
సౌతెండ్ నుండి నార్తు
మన జండా పాతు

నేస్తమా మనమప్పుడూ ఇప్పుడూ ఎప్పుడూ కింగ్సే
మనమంటే ఎవరూ ఒకరికి ఒకరైనా ఒలెంపిక్ రింగ్సే

విడదు మన స్నేహం
చూపించు మన వేగం
వినిపించు మన రాగం

కలలు గను యవ్వనం
కనుల నవనందనం
కలాం కలాం అబ్దుల్ కలాం అన్న మాటలకో సలాం
వయసు నది వెల్లువై వచ్చినా
మధ్యలో ఆటంకాలెన్నున్నా దాటేద్దాం
ఓజోనంటూ ఆకాశానికి చిల్లొకటుంది
స్నేహమను ఆకాశానికి చిల్లే లేదు ఎల్లే లేదు

చేరు నీ గమ్యము
చేరువౌ విజయము
పట్టిందల్లా బంగారమే
మన జాతకమే ఇది
నింగికిక నిచ్చెనేసుకో
చుక్కల తోటలో పువ్వులే కోసుకో
ఈ చిరుగాలి పల్లకిలోన వచ్చే పాట
ఇంక మనమాడిందాట పాడిందిపాట పదరా బేటా

* * *

యమాఫాస్టు ప్రయోగంలో యమ పదాన్ని ఏ భాషలో ఏ అర్థంలో అన్వయించుకోవాలో కదా. అసలు కొంతవరకూ ఇలాంటి ప్రయోగాలకి వేటూరివారు బాధ్యుడు. దోస్తు-ఫాస్టు-నార్తు-పాతు... ప్రాస!!! పోనీ ప్రాస ప్రక్కన పెడితే పోనీలే ఏదో బాగానే ఉంది అనుకున్నాను. ఎల్లలెరుగని స్నేహం గురించి చెప్పాడు అని.

తర్వాతి రెండు పంక్తులలో రెండవది ఏమిటో నాకు అర్థం కాలేదు. ఏం చెప్పదలచుకున్నాడు ఈ గేయరచయిత? అన్నట్టు ఈ పాట చూస్తే గుర్తొచ్చింది, ఈ మధ్య అవసరమున్నా లేకపోయినా ముఖ్యంగా బాణీ కోసం (నొక్కివక్కాణించటానికి వాడదగిన) ఏకారాన్ని తరచుగా ఎక్కడ పడితే అక్కడ ఎడా పెడా వాడేయటం. నువ్వే నా ప్రాణం అనటానికీ నువ్వు నా ప్రాణం అనటానికీ తేడా ఒక్క నువ్వు మీది ఏకారమే. కానీ నువ్వే నా ప్రాణం అనడంలో నువ్వు తప్ప వేరే ఎవరూ కారు, ముమ్మాటికీ నువ్వే అన్న అర్థం దాగి ఉంది. ఇది చాలా తేలికైన అల్పమైన స్వల్పమైన భాషాసూక్ష్మంలా (language nuance) కనిపించవచ్చు. కానీ భాషలో చిన్న చిన్న సూక్ష్మాలు కూడా ముఖ్యమే. పట్టించుకోకపోతే ఎవరికీ నష్టం? మనకి కాకపోయినా కనీసం మన తరువాతి తరాల వాళ్లకైనా ఇది కచ్చితంగా నష్టమే.

వయసు నది వెల్లువై రావటమేమిటో, మధ్యలో ఆటంకాలేమిటో, దేనిని దాటుతున్నారో... ప్చ్. తర్వాత, ఓజోను చిల్లా? బిచ్చగాడి చెప్పులో చిల్లు కాదా?! స్నేహమనే ఆకాశానికి చిల్లు లేదా? అమ్మో! ఇది చాలా దారుణం, ఇంతకుమించి ఏమీ దొరకలేదా వ్రాయడానికి? ఆకాశం, ఎల్ల లేదు... ఇది మాత్రం బాగానే కుదిరింది.

నింగికిక నిచ్చెనేసుకో, చుక్కల తోటలో పువ్వులే కోసుకోలో పువ్వులే మీది ఏకారం ఏమర్థం ఇస్తోందిక్కడ? పువ్వులు మాత్రమే కోసుకో అనా? పువ్వులు కోసుకో అంటే సరిపోయేదానికి, గణాలో మాత్రలో మరొకటో సరిపెట్టటానికి ఒక పూరకంగా ఈ ఏకారాన్ని వాడుకోవటం తెలిసీ చేస్తున్న భాషాద్రోహం.

పాట - బేటా అంత్యప్రాస. పాట ఇలా వ్రాసినందుకు వ్రాసిన మహానుభావుడికి ఇదే నా నమస్కారాల బేటా, వ్యాజ్యపు తూటా. తెలుగు తల్లికి చేసే సేవలో నా వాటా. (నాకు ఒళ్లు మంట.) ఇక ఉంటా. :x

నిను చూడక నేనుండలేను

చిత్రం: నీరాజనం (1989)
సంగీతం: ఓ పీ నయ్యర్
సాహిత్యం: సింగిరెడ్డి నారాయణరెడ్డి
నేపథ్యగానం: ఎస్పీ బాలసుబ్రహ్మణ్యము, ఎస్ జానకి

నిను చూడక నేనుండలేను
ఈ జన్మలో మరి ఆ జన్మలో
ఇక ఏ జన్మకైనా ఇలాగే

ఏ హరివిల్లు విరబూసినా నీ దరహాసమనుకుంటిని
ఏ చిరుగాలి కదలాడినా నీ చరణాల శ్రుతి వింటిని
నీ ప్రతి రాకలో ఎన్ని శశిరేఖలో

నీ జతగూడి నడయాడగా జగమూగింది సెలయేరుగా
ఒక క్షణమైన నినువీడినా మది తొణికింది కన్నీరుగా
మన ప్రతి సంగమం ఎంత హృదయంగమం

తొలిసారి మిమ్మల్ని చూసింది మొదలు

చిత్రం: శ్రీవారికి ప్రేమలేఖ (1984)
సాహిత్యం: వేటూరి సుందరరామమూర్తి
సంగీతం: రమేశ్ నాయుడు
నేపథ్యగానం: జానకి

శ్రీమన్ మహారాజ మార్తాండ తేజా ప్రియానంద భోజా
మీ శ్రీ చరణాంభోజములకు ప్రేమతో నమస్కరించి
మిము వరించి మీ గురించి ఎన్నో కలలుగన్న కన్నె బంగారు
భయముతో భక్తితో అనురక్తితో శాయంగల విన్నపములు

సంధ్యారాగం చంద్రహారతి పడుతున్న వేళ
మసకచీకటి మధ్యమావతి పాడుతున్న వేళ
ఓ శుభముహూర్తాన

తొలిసారి మిమ్మల్ని చూసింది మొదలు
కదిలాయి మదిలోన ఎన్నెన్నో కథలు

జో అచ్యుతానంద జో జో ముకుందా
లాలి పరమానంద రామ గోవిందా జో జో

నిదురపోని కనుపాపలకు జోల పాడలేక
ఈల వేసి చంపుతున్న ఈడునాపలేక
ఇన్నాళ్లకు రాస్తున్న... ప్రేమలేఖ

ఏ తల్లి కుమారులో తెలియదు కానీ
ఎంతటి సుకుమారులో తెలుసు నాకు
ఎంతటి మగధీరులో తెలియలేదుగానీ
నా మనసును దోచిన చోరులు మీరు
వలచివచ్చిన వనితను చులకన చేయక
తప్పులుంటే మన్నించి ఒప్పులుగా భావించి
చప్పున బదులివ్వండి

తలలోన తురుముకున్న తుంటరి మల్లె
తలపులలో ఎన్నెన్నో మంటలు రేపె
సూర్యుడి చుట్టూ తిరిగే భూమికి మల్లే
నా ఊర్పుల నిట్టూర్పుకు జాబిలి వాడె
నీ జతనే కోరుకునే లతలాగా అల్లుకునే
నాకు మీరు మనసిస్తే ఇచ్చినట్టు మాటిస్తే
ఇప్పుడే బదులివ్వండి

అలకపానుపు ఎక్కనేల

చిత్రం: శ్రీవారి శోభనం (1984)
సాహిత్యం: వేటూరి సుందరరామమూర్తి
సంగీతం: రమేశ్ నాయుడు
నేపథ్యగానం: జానకి

అలకపానుపు ఎక్కనేల చిలిపి గోరింక అలక చాలింక
శీతాకాలం సాయంకాలం
అటు అలిగి పోయేవేల చలి కొరికి చంపే వేళ

రామ రామ శబరి బామ్మ నిద్దరేపోదు
రాతిరంతా చందమామ నిదరపోనీదు
కంటి కబురా పంపలేను
ఇంటి గడప దాటలేను
ఆ దోరనవ్వు దాచకే నా నేరమింక ఎంచకే
ఆ దోరనవ్వు దాచకే ఈ నవ్వు నవ్వి చంపకే

రాసి ఉన్న నొసటి గీత చెరపనే లేరు
రాయని ఆ నుదుటి రాత రాయనూ లేరు
నచ్చిన మహరాజు నీవు
నచ్చితే మహరాణి నేను
ఆ మాట ఏదో తెలిపితే నీ నోటి ముత్యం రాలునా

నులక పానుపు నల్లి బాధ పిల్ల చిలకమ్మా అల్లరాపమ్మా
శీతాకాలం సాయంకాలం
నను చంపకే తల్లి జోకొట్టకే గిల్లి

లలితకళారాధనలో వెలిగే

చిత్రం: కళ్యాణి (1979)
సాహిత్యం: సి నారాయణరెడ్డి
సంగీతం: రమేశ్ నాయుడు
నేపథ్యగానం: శ్రీపతిపండితారాధ్యుల బాలసుబ్రహ్మణ్యము

లలితకళారాధనలో వెలిగే చిరుదివ్వెను నేను
మధురభారతి పదసన్నిధిలో ఒదిగే తొలి పూవును నేను

ఏ ఫలమాశించి మత్తకోకిల ఎలుగెత్తి పాడును
ఏ వెల ఆశించి పూచే పూవు తావిని విరజిమ్మును
అవధిలేని ప్రతి అనుభూతికి ఆత్మానందమే పరమార్థం

ఏ సిరి కోరి పోతన్న భాగవతసుధలు చిలికించెను
ఏ నిధి కోరి త్యాగయ్య రాగజలనిధులు పొంగించెను
కమనీయ కళావిష్కృతికి రసానందమే పరమార్థం

జోరుమీదున్నావు తుమ్మెదా

చిత్రం: శివరంజని (1978)
సాహిత్యం: దాసం గోపాలకృష్ణ
సంగీతం: రమేశ్ నాయుడు
నేపథ్యగానం: సుశీల

జోరుమీదున్నావు తుమ్మెదా నీ జోరెవరికోసమే తుమ్మెదా

ఇల్లిల్లు తిరిగేవు తుమ్మెదా నీ ఒల్లు జాగరతె తుమ్మెదా

ముస్తాబు అయ్యావు తుమ్మెదా కస్తూరి రాసావు తుమ్మెదా
మసక ఎన్నెల్లోన తుమ్మెదా మల్లె పందిరి కాడ తుమ్మెదా
మాల కడుతున్నావు తుమ్మెదా ఆ మాలెవరికోసమే తుమ్మెదా

మెత్తన్ని పరుపూలు తుమ్మెదా గుత్తంగ కుట్టావు తుమ్మెదా
వత్తైన పరుపుపై తుమ్మెదా అత్తర్లు చల్లావు తుమ్మెదా
పక్క వేసుంచావు తుమ్మెదా ఆ పక్కెవరికోసమే తుమ్మెదా

శ్రీరామనామాలు శతకోటి

చిత్రం: మీనా (1973)
సాహిత్యం: ఆరుద్ర
సంగీతం: రమేశ్ నాయుడు
నేపథ్యగానం: సుశీల

శ్రీరామనామాలు శతకోటి ఒక్కొక్క పేరు బహుతీపి

తండ్రి ఆనతి తలఁదాల్చు తనయుడు దశరథరామయ్య స్తవనీయుడు
కడు మేటి విలువిఱిచి కలికని చేపట్టు కళ్యాణరామయ్య కమనీయుడు

సుదతి జానకి తోడ శుభసరసమాడేటి సుందరరామయ్య సుకుమారుడు
కోతి మూకలతో లంకపై దండెత్తు కోదండరామయ్య రణధీరుడు

పవమాన సుతుడు పాదాలు పట్టగా పట్టాభిరామయ్య పరంధాముడు
అవనిలో సేవించు ఆశ్రితుల పాలించు అచ్యుతరామయ్య అఖిలాత్ముడు

మహాప్రాణదీపం శివం

చిత్రం: శ్రీమంజునాథ (౨౦౦౧)
సంగీతం: హంసలేఖ
నేపథ్య గానం: శఙ్కర్ మహాదేవన్

ఓమ్ మహాప్రాణదీపం శివం శివం మహౌంకారరూపం శివం శివం
మహాసూర్యచన్ద్రాగ్నినేత్రం పవిత్రం మహాగాఢతిమిరాన్తకం సౌరగాత్రం
మహాకాన్తిబీజం మహాదివ్యతేజం భవానీసమేతం భజే మఞ్జునాథం
ఓమ్ నమశ్శఙ్కరాయ చ మయస్కరాయ చ నమశ్శివాయ చ శివతరాయ చ భవహరాయ చ

అద్వైతభాస్కరం అర్ధనారీశ్వరం త్రిదృశహృదయఙ్గమం చతురుదధిసంగమం

పఞ్చభూతాత్మకం షట్ఛత్రునాశకం సప్తస్వరేశ్వరం అష్టసిద్ధీశ్వరం
నవరసమనోహరం దశదిశాసు-విమలం ఏకాదశోజ్జ్వలం ఏకనాథేశ్వరం
ప్రస్తుతివశఙ్కరం ప్రణతజనకిఙ్కరం దుర్జనభయఙ్కరం సజ్జనశుభఙ్కరం
ప్రాణిభవతారకం ప్రకృతినిభకారకం భువనభవ్యభవనాయకం భాగ్యాత్మకం రక్షకం
ఈశం సురేశం ఋషీశం పరేశం నటేశం గౌరీశం గణేశం భూతేశం
మహామధురపఞ్చాక్షరీమంత్ర మార్షం మహాహర్షవర్షప్రవర్షం సుశీర్షం

ఓమ్ నమో హరాయ చ స్వరహరాయ చ పురహరాయ చ రుద్రాయ చ భద్రాయ చ ఇంద్రాయ చ నిత్యాయచ నిర్నిద్రాయ చ

డండండ డండండ డండండ డండండ ఢక్కానినాదనవతాణ్డవాడంబరం
తద్ధిమ్మి తకధిమ్మి దిద్ధిమ్మి ధిమిధిమ్మి సఙ్గీతసాహిత్యసుమకమలబంభరం

ఓంకార హ్రీంకార శ్రీంకార ఐంకార మన్త్రబీజాక్షరం మఞ్జునాథేశ్వరం
ఋగ్వేదమాద్యం యజుర్వేదవేద్యం సామప్రగీతం అధర్వప్రసాదం
పురాణేతిహాసప్రసిద్ధం విశుద్ధం ప్రపఞ్చైకసూత్రం విరుద్ధం సుసిద్ధం

నకారం మకారం శికారం వకారం యకారం నిరాకారసాకారసారం మహాకాలకాలం మహానీలకంఠం
మహానన్దరఙ్గం మహాటాట్టహాసం జటాజూటరఙ్గైకగఙ్గాసుచిత్రం జ్వలద్రుద్రనేత్రం సుమిత్రం సుగోత్రం
మహాకాశభాసం మహాభానులిఙ్గం... మహాభర్తృవర్ణం సువర్ణం ప్రవర్ణం

సౌరాష్ట్రసున్దరం సోమనాథేశ్వరం శ్రీశైలమన్దిరం శ్రీమల్లికార్జునం
ఉజ్జయినిపురమహాకాళేశ్వరం వైద్యనాథేశ్వరం మహాభీమేశ్వరం
అమలలిఙ్గేశ్వరం రామలిఙ్గేశ్వరం కాశి విశ్వేశ్వరం పరం ఘృష్ణేశ్వరం
త్ర్యంబకాధీశ్వరం నాగలిఙ్గేశ్వరం శ్రీకేదారలిఙ్గేశ్వరం
అప్లిఙ్గాత్మకం జ్యోతిలిఙ్గాత్మకం వాయులిఙ్గాత్మకం ఆత్మలిఙ్గాత్మకం అఖిలలిఙ్గాత్మకం అగ్నిసోమాత్మకం

అనాదిం అమేయం అజేయం అచిన్త్యం అమోఘం అపూర్వం అనన్తం అఖణ్డం
ధర్మస్థలక్షేత్రవరపరంజ్యోతిం


ఓమ్ నమస్సోమాయ చ సౌమ్యాయ చ భవ్యాయ చ భాగ్యాయ చ శాన్తాయ చ శౌర్యాయ చ యోగాయ చ భోగాయ చ కాలాయ చ కాన్తాయ చ రమ్యాయ చ గమ్యాయ చ ఈశాయ చ శ్రీశాయ చ శర్వాయ చ సర్వాయ చ

మల్లె కన్న తెల్లన మా సీత సొగసు

చిత్రం: ఓ సీత కథ (౧౯౭౪)
సాహిత్యం: వేటూరి సుందరరామమూర్తి
సంగీతం: కె వి మహాదేవన్
గానం: బాలసుబ్రహ్మణ్యం & సుశీల

మల్లెకన్న తెల్లన మా సీత సొగసు
వెన్నెలంత చల్లన మా సీత సొగసు
ఏది
తేసెకన్న తీయన మా బావ మనసు
తెలుగంత కమ్మన మా బావ మనసు

నన్ను పిలిచి అత్తమ్మ అడగాలి
ఏమని
కన్నెసీత కలలన్నీ పండేది ఎపుడని
నీతోనే ఒక మాట చెప్పాలి
ఏమని
నీతోడే లేకుంటే ఈ సీతే లేదని

మనసుంది ఎందుకని
మమతకు గుడిగా మారాలని
వలపుంది ఎందుకని
ఆ గుడిలో దివ్వెగ నిలవాలని
మనువుంది ఎందుకని
ఆ దివ్వెకు వెలుగైపోవాలని
బ్రతుకుంది ఎందుకని
ఆ వెలుగే నీవుగ చూడాలని